ትላንት ማታ (እ.ኤ.አ. ኦገስት 12፣ 2026) ኦስትሪያ ውስጥ በተደረገው ትልቅ የአውሮፓ ሱፐር ካፕ (UEFA Super Cup) ጨዋታ ላይ ሱማሊያዊው ዳኛ ዑመር አብዱልቃድር አርታን (Omar Artan) ጨዋታውን በዋና ዳኝነት በመምራት ታሪክ ሰርቷል።
በፒኤስጂ እና በአስቶን ቪላ መካከል የተደረገውን ይህንን የዋንጫ ጨዋታ በመምራት፣ ዑመር አርታን በአውሮፓ እግር ኳስ ማህበር (UEFA) ታሪክ የአውሮፓ ሱፐር ካፕን በመራሂነት የመራ የመጀመሪያው አውሮፓዊ ያልሆነ (አፍሪካዊ) ዳኛ መሆን ችሏል ።
🌍 የትናንቱ ጨዋታ እና የዑመር አርታን ታሪካዊ ጉዞ
ዑመር አርታን በመራው በዚህ ጨዋታ የፈረንሳዩ ፒኤስጂ የአስቶን ቪላን ክለብ 2 ለ 1 በሆነ ውጤት በማሸነፍ የዩኤኤፍኤ ሱፐር ካፕ ዋንጫን አንስቷል።
ትላንትና ታሪክ በተሰራበት በዚህ ጨዋታ ላይ ዑመርን በረዳትነት ያገዙት የጅቡቲው ሊባን አብዱልረዛቅ አህመድ እና የኬንያው ስቴፈን እሌአዛር ኦንያንጎ ነበሩ። ይህም ሙሉ በሙሉ የአፍሪካ ዳኞች የአውሮፓን ትልቅ የዋንጫ ጨዋታ እንዲመሩ እድል ሰጥቷል።
💔 ከዓለም ዋንጫ እገዳ ወደ አውሮፓው ታላቅ መድረክ
የ34 ዓመቱ ሱማሊያዊ ዳኛ ዑመር አርታን ትላንት ለአውሮፓ መድረክ ከመብቃቱ በፊት ትልቅ የበደል እና የቅሬታ ጊዜን አሳልፎ ነበር።
ዑመር አርታን በ2025 የአፍሪካ ምርጥ ዳኛ ተብሎ የተመረጠ ሲሆን፣ በ2026ቱ የዓለም ዋንጫ ላይ እንዲዳኝ በፊፋ (FIFA) ተመርጦ ነበር። ይሁን እንጂ ህጋዊ ቪዛ እና የዲፕሎማቲክ ፓስፖርት ይዞ አሜሪካ ማያሚ አየር ማረፊያ ቢደርስም፣ የአሜሪካ የድንበር ጥበቃዎች “የደህንነት ምርመራ” በሚል ምክንያት ሀገሪቱ እንዳይገባ ከልክለው መልሰውታል።
የUEFA ፖለቲካዊ እና ስፖርታዊ ውሳኔ፦ አሜሪካ ለዓለም ዋንጫ የከለከለችውን ይህንን ጎበዝ አፍሪካዊ ዳኛ ለመደገፍ፣ የአውሮፓ እግር ኳስ ማህበር (UEFA) ከአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን (CAF) ጋር በመተባበር የትናንቱን ታላቅ የሱፐር ካፕ ጨዋታ እንዲመራ በክብር ሰይሞታል።
ዑመር ከጨዋታው በፊት በሰጠው አስተያየት «በአሜሪካ መከልከሌ በጣም ከባድ ጊዜ ነበር፣ ነገር ግን የUEFA ጥሪ ለእኔና ለቤተሰቤ ትልቅ የደስታ ስሜት ፈጥሮብናል»ማለቱ ይታወሳል።
ሱማሊያዊው ዳኛ ዑመር አብዱልቃድር አርታን ትላንት ማታ ጨዋታውን ከመራ በኋላ በእግር ኳስ ዓለም ውስጥ እጅግ ከፍተኛ አድናቆት እና ክብር እየተቸረው ይገኛል።
ይህ ታሪካዊ ክስተት የአፍሪካ ዳኞች በአውሮፓ እጅግ ትላልቅ መድረኮች ላይ ያላቸውን ብቃት በተግባር ያሳየ ሆኗል።
🏆 የጨዋታው ድባብ እና የዑመር አርታን ብቃት
ዑመር አርታን ጨዋታውን በጣም በተረጋጋ እና ፍትሃዊ በሆነ መንገድ መርቷል። ጨዋታው እንደ ዩኤኤፍኤ ሱፐር ካፕ (UEFA Super Cup) የዋንጫ ጨዋታነቱ ከፍተኛ ፉክክር የነበረበት ቢሆንም፣ ተጫዋቾችን በመቆጣጠር ረገድ የነበረው ብቃት በአውሮፓ ስፖርት ተንታኞች ዘንድ ትልቅ አድናቆት አትርፎለታል።
በጨዋታው ላይ ለአስቶን ቪላ ተጫዋቾች (ለፓው ቶሬስ፣ ጆአኦ ጎሜስ እና ጆን ማክጊን) 3 ቢጫ ካርዶችን በመስጠት የጨዋታውን ስነ-ስርዓት በሚገባ አስከብሯል።
በጨዋታው የተቆጠሩት ግቦች በቪዲዮ ረዳት ዳኛ (VAR) ታይተው ሲጸድቁ ዑመር ውሳኔዎቹን በፍጥነት እና ግልጽ በሆነ መንገድ አስተላልፏል።
🤝 የUEFA እና የCAF አጋርነት አዲስ ምዕራፍ
የዑመር አርታን ትናንት በሳልዝበርግ ኦስትሪያ ታሪክ መስራት፣ በአውሮፓ (UEFA) እና በአፍሪካ (CAF) እግር ኳስ ማህበራት መካከል የተደረገው አዲስ የትብብር ስምምነት (MoU) የመጀመሪያው ትልቅ ፍሬ ተደርጎ ተወስዷል።
የUEFA ፕሬዝዳንት አሌክሳንደር ቼፈሪን ከጨዋታው በኋላ እንደገለጹት «እግር ኳስ ሰዎችን የሚያገናኝ ስፖርት ነው። ዑመር እጅግ ጎበዝ እና ብቁ ዳኛ መሆኑን ትናንት በሜዳ ላይ አሳይቷል»በማለት አወድሰውታለች።
የካፍ ፕሬዝዳንት ዶክተር ፓትሪስ ሞትሴፔ በበኩላቸው «ዑመር አርታን መላውን የአፍሪካ አህጉር እና ሶማሊያን አስኩርቷል»ሲሉ የደስታ መግለጫቸውን አስተላልፈዋል።
🇸🇴 በሶማሊያ የተፈጠረው ደስታ
በሶማሊያ ዋና ከተማ ሞቃዲሾ እና በተለያዩ ከተሞች የሚገኙ የእግር ኳስ አፍቃሪዎች የዑመርን ጨዋታ በጋራ በመሆን በቴሌቪዥን የተከታተሉት ሲሆን፣ ጨዋታው በሰላም መጠናቀቁን ተከትሎ ትልቅ የደስታ አከባበር ተፈጥሯል። ይህ ስኬት ለሶማሊያ ስፖርት እድገት አዲስ ተስፋ የሰጠ እንደሆነ የሀገሪቱ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ገልጿል።
የዑመር አርታን ታሪካዊ የዳኝነት ጉዞ እና የትናንቱ የሱፐር ካፕ ጨዋታ በእግር ኳስ ዓለም ውስጥ አሁንም አዳዲስ ወሬዎችን እና ትንታኔዎችን እያስከተለ ይገኛል።
⚽ የትናንቱ ጨዋታ ቁልፍ ሁነቶች እና ግቦች
ዑመር አርታን በበላይነት በዳኘው በዚህ ጨዋታ ላይ የነበረው የሜዳ ላይ ፉክክር እጅግ ማራኪ ነበር።
ፒኤስጂዎች ጨዋታውን በጥሩ መነሳሳት የጀመሩ ሲሆን፣ አዲሱ አጥቂያቸው ጎንሳሎ ራሞስ (Gonçalo Ramos) በ32ኛው ደቂቃ ላይ የመጀመሪያዋን ግብ አስቆጥሯል።
አስቶን ቪላዎች ሳይረቱ በሁለተኛው አጋማሽ በ61ኛው ደቂቃ ላይ በኦሊ ዋትኪንስ (Ollie Watkins) አማካኝነት ግብ አግብተው ጨዋታውን 1 ለ 1 አድርገውት ነበር።
ጨዋታው ሊጠናቀቅ ጥቂት ደቂቃዎች ሲቀሩት (በ84ኛው ደቂቃ) ቪቲንሃ (Vitinha) ለፒኤስጂ ሁለተኛዋን እና የዋንጫዋን ግብ አስቆጥሮ ጨዋታው 2 ለ 1 በሆነ ውጤት ሊጠናቀቅ ችሏል።
📋 ከትናንቱ ጨዋታ በኋላ የወጡ የስፖርት ጋዜጦች አስተያየት
የአውሮፓ ታዋቂ የስፖርት ሚዲያዎች (እንደ L’Équipe እና Sky Sports) ስለ ዑመር አርታን የዳኝነት ብቃት የሚከተሉትን ምስክርነቶች ሰጥተዋል።
ዑመር በአውሮፓ ትላልቅ ኮከቦች ፊት ምንም ዓይነት መሸበር ሳይታይበት፣ ህግን ብቻ መሰረት አድርጎ በመዳኘቱ “ፍጹም ፕሮፌሽናል” የሚል ሙገሳ አግኝቷል።
ጨዋታው ሞቅ ባለበት ሰዓት ተጫዋቾች እርስ በርስ ሊጋጩ ሲሉ በሰላማዊ መንገድ በመገሰጽ እና ተገቢውን ካርድ በመስጠት ጨዋታው ከቁጥጥር ውጪ እንዳይሆን አድርጓል።
🔮 የዑመር አርታን የወደፊት ተስፋ
ይህ የአውሮፓ ሱፐር ካፕ ጨዋታ ለዑመር አርታን የዳኝነት ህይወት አዲስ በር ከፍቶለታል ተብሎ ይታመናል።
በUEFA እና በCAF መካከል ባለው አዲሱ ስምምነት መሰረት፣ ዑመር አርታን እና ሌሎች ጎበዝ አፍሪካውያን ዳኞች በቀጣይነት የUEFA ሻምፒዮንስ ሊግ (Champions League) እና የዩሮፓ ሊግ (Europa League) ጨዋታዎችን በዋና ዳኝነት እንዲመሩ እድል ሊሰጣቸው እንደሚችል ፍንጮች አሉ።
ከአሜሪካው የቪዛ እገዳ በኋላ፣ ፊፋ ለቀጣዮቹ ትላልቅ የዓለም አቀፍ ውድድሮች (ለምሳሌ ለኮንፌዴሬሽን ካፕ) የዑመርን ስም በቅድሚያ እንዲያስቀምጥ ይህ ጨዋታ ትልቅ ማረጋገጫ ሆኖለታል።
