በአሁኑ ወቅት በዓለም አቀፍ እግር ኳስ አስተዳደር (FIFA) ውስጥ የተከሰተው ከፍተኛ ውዝግብ የፊፋ ፕሬዝዳንት ጂያኒ ኢንፋንቲኖ የዓለም ዋንጫን የንግድ መብት ለግል ባለሀብቶች ለመሸጥ ባቀዱት ዕቅድ ምክንያት የመጣ ታላቅ የፖለቲካ ቀውስ ነው።
ይህ ውዝግብ የዓለም እግር ኳስን ለሁለት የከፈለ ነው፤
💰 1. የውዝግቡ መነሻ (የዓለም ዋንጫን የመሸጥ ዕቅድ
ፕሬዝዳንቱ ጂያኒ ኢንፋንቲኖ «ፊፋ ፎርዋርድ ኤንተርፕራይዝ» (FFE) የተሰኘ አዲስ ኩባንያ በማቋቋም፣ የዓለም ዋንጫን እና የክለቦች ዓለም ዋንጫን የቲኬት ሽያጭና የንግድ መብት 21 በመቶውን (አንድ አምስተኛውን) «ትራይቭ ካፒታል» ለተሰኘ የአሜሪካ የግል ባለሀብት ድርጅት ለመሸጥ አቅደው ነበር።
ይህ ዕቅድ ይፋ እንደሆነ “እግር ኳስን የመሸጥ እና የንግድ ማድረጊያ ሸቀጥ የማድረግ አካሄድ ነው” በሚል ከዓለም ዙሪያ ካሉ ክለቦች፣ ደጋፊዎችና የእግር ኳስ ማኅበራት ከፍተኛ ተቃውሞ አስነስቷል።
⚔️ 2. የታላላቅ ኮንፌዴሬሽኖች አመጽ እና የቦይኮት ማስፈራሪያ
የአውሮፓ እግር ኳስ ማኅበር (UEFA) ዕቅዱን “በስውር የተሰራ አሳፋሪ ስምምነት” ሲል የኮነነው ሲሆን፣ ዕቅዱ የሚቀጥል ከሆነ አውሮፓ ከዓለም ዋንጫ ውድድሮች ራሷን እንደምታገል (Boycott) እና እንደ ጁድ ቤሊንግሃም እና ኪሊያን ምባፔ ያሉ ታላላቅ ኮከቦች በውድድሩ ላይ እንደማይሳተፉ በማስፈራራት ፊፋን አስጨንቋል።
የአውሮፓ (UEFA)፣ የእስያ (AFC) እና የሰሜን አሜሪካ (CONCACAF) እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽኖች በጋራ በመሆን የፊፋ መሪዎች “በማታለል እምነት አጉድለዋል” የሚል ግልጽ ደብዳቤ በመጻፍ የኢንፋንቲኖ የሥራ መልቀቂያ ወይም ገለልተኛ ምርመራ እንዲደረግ በይፋ ጠይቀዋል።
🔄 3. የዕቅዱ መሰረዝና የኢንፋንቲኖ ይቅርታ
በተፈጠረው ከፍተኛ ዓለም አቀፍ ጫና ምክንያት ባለሀብቶቹ ወደ ኋላ በማፈግፈጋቸው ኢንፋንቲኖ ዕቅዱን ሙሉ በሙሉ ለመሰረዝ ተገደዋል።
ፕሬዝዳንቱ በሞሮኮ ባደረጉት አስቸኳይ ስብሰባ ላይ “በዕቅዱ አፈጻጸም ላይ ስህተት ሰርቻለሁ” በማለት ይቅርታ የጠየቁ ቢሆንም፣ ከሥልጣናቸው ግን እንደማይለቁ አስታውቀዋል።
🗳️ 4. የሀገራት መከፋፈል እና የወደፊቱ ምርጫ (2027)
ኢንፋንቲኖ በ2027 ለሚደረገው የፊፋ ፕሬዝዳንትነት ምርጫ በድጋሚ ለመወዳደር ያቀዱ ቢሆንም፣ አሁን ግን የሀገራት ድጋፍ ተከፋፍሏል ።
ድጋፋቸውን ያነሱ ኒውዚላንድ (ከኦሺኒያ ኮንፌዴሬሽን አፈንግጣ)፣ እንግሊዝ፣ ዌልስ እና ሰርቢያ ለኢንፋንቲኖ የሚሰጡትን የድጋፍ ድምጽ በይፋ አንስተዋል።
ደጋፊዎቻቸው፦ የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢንፋንቲኖን መቀየር “ትልቅ ስህተት ነው” ሲሉ የተከላከሉላቸው ሲሆን፣ የአፍሪካ (CAF)፣ የደቡብ አሜሪካ (CONMEBOL) እና ስድስት የአረብ ሀገራት እግር ኳስ ማኅበራት አሁንም ለኢንፋንቲኖ ሙሉ ድጋፍ እንዳላቸው ገልጸዋል።
በአጠቃላይ፣ ፊፋ በአሁኑ ወቅት ባለፉት አሥር ዓመታት ውስጥ አይቶት የማያውቀው ታላቅ የሥልጣን እና የዕምነት ቀውስ ውስጥ ይገኛል።
🌍 የፊፋ ውዝግብ፦ የአፍሪካ እና የአውሮፓ ተቃራኒ አቋሞች
ይህ በዓለም አቀፍ እግር ኳስ ማኅበር (FIFA) ውስጥ የተነሳው የገንዘብ እና የሥልጣን ሽሚያ፣ በሀብታሞቹ የአውሮፓ ሀገራት እና በማደግ ላይ ባሉት አህጉራት መካከል ያለውን የጥቅም መጋጨት በግልጽ አሳይቷል።
የአውሮፓ እግር ኳስ ማኅበር የዓለም ዋንጫ ድርሻን ለግል ባለሀብት ለመሸጥ መሞከር “የእግር ኳስን ታሪክ ማርከስ ነው” በሚል፣ የወደፊት የፊፋ የንግድ ውሎችን በሙሉ የሚከታተል ገለልተኛ የንብረት ቁጥጥር ኮሚቴ (Independent Financial Oversight Committee) እንዲቋቋም በስዊዘርላንድ ፍርድ ቤት ክስ ለመመስረት እየተዘጋጀ ነው።
በአንጻሩ የአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን እና አብዛኞቹ የማደግ ላይ ሀገራት ማኅበራት ለጂያኒ ኢንፋንቲኖ ያላቸውን ታማኝነት በድጋሚ አረጋግጠዋል。 ምክንያቱም ፊፋ ከሚያገኘው የንግድ ገቢ ላይ ለታዳጊ ሀገራት የመሠረተ ልማት እና የስታዲየም ግንባታ የሚሰጠው የገንዘብ ድጋፍ (FIFA Forward program) ስለሚቀንስባቸው፣ ኢንፋንቲኖ በሥልጣን እንዲቆዩ ይፈልጋሉ።
🛑 በ2026/27 ክለቦች ዓለም ዋንጫ ላይ ያሳደረው ተጽዕኖ
ይህ የፊፋ የውስጥ ቀውስ በቀጥታ ለአዲሱ የውድድር ዘመን በታቀደው ታላቅ የክለቦች ውድድር ላይ ትልቅ ጥላ አጥልቷል።
የዓለም ዋንጫ መብትን ለግል ድርጅቶች የመሸጡ ዕቅድ መክሸፉን ተከትሎ፣ አንዳንድ ታላላቅ ዓለም አቀፍ የቴሌቪዥን ጣቢያዎች እና ስፖንሰር አድራጊ ኩባንያዎች ከፊፋ ጋር የጀመሩትን የቢሊዮን ዶላር የረጅም ጊዜ ድርድር ለጊዜው አግደውታል።
የዓለም አቀፍ ፕሮፌሽናል እግር ኳስ ተጫዋቾች ማኅበር (FIFPRO) በትናንትናው ዕለት በሰጠው መግለጫ፣ ፊፋ በገንዘብ ጥም ምክንያት የጨዋታዎችን ብዛት እያበዛ የተጫዋቾችን ጤንነት አደጋ ላይ እየጣለ መሆኑን ገልጾ፣ በ2027 በሚደረገው የፊፋ ስብሰባ ላይ የተጫዋቾች ድምጽ በቀጥታ ውሳኔ እንዲኖረው ጠይቋል።
⚖️ የፊፋ የውስጥ ምርመራ እና የኢንፋንቲኖ ቀጣይ ዕጣ ፈንታ
በዚህ ታላቅ ውዝግብ ሳቢያ በፕሬዝዳንት ጂያኒ ኢንፋንቲኖ ላይ የሚደረገው ግፊት ከቀን ወደ ቀን እየጨመረ መጥቷል።
የአውሮፓ (UEFA) እና የእስያ (AFC) እግር ኳስ ማኅበራት «ፊፋ ፎርዋርድ ኤንተርፕራይዝ» (FFE) የተሰኘውን ኩባንያ አወቃቀር እና የ20 ቢሊዮን ዶላሩን ስውር የሽያጭ ዕቅድ በተመለከተ የፊፋ የሥነ-ምግባር ኮሚቴ (FIFA Ethics Committee) ገለልተኛ የፎረንሲክ ምርመራ እንዲጀምር በይፋ ጠይቀዋል።
ኢንፋንቲኖ በሞሮኮው ስብሰባ ላይ ይቅርታ የጠየቁ ቢሆንም፣ የእንግሊዝ እግር ኳስ ማኅበር (The FA) እና ሌሎች ሰሜን አውሮፓ ሀገራት በ2027 በሚደረገው የፊፋ ምርጫ ላይ በኢንፋንቲኖ ላይ የሚወዳደር ጠንካራ የጋራ ዕጩ ለማቅረብ በሚስጥር መምከር ጀምረዋል።
💰 የክለቦች የገንዘብ ክፍፍል ውዝግብ
ይህ ቀውስ በፊፋ እና በትላልቆቹ የአውሮፓ ክለቦች ማኅበር (ECA) መካከል አዲስ የገንዘብ ፍልሚያ አስነስቷል።
እንደ ሪያል ማድሪድ፣ ማንችስተር ሲቲ እና ባየርን ሙኒክ ያሉ ታላላቅ ክለቦች ፊፋ ከሚያዘጋጃቸው አዳዲስ የተስፋፉ የዓለም ውድድሮች (የክለቦች ዓለም ዋንጫን ጨምሮ) የሚያገኘው የንግድ ገቢ 70 በመቶው በቀጥታ ለተሳታፊ ክለቦች መከፈል አለበት የሚል ጠንካራ አቋም ይዘዋል።
ፊፋ በበኩሉ ይህንን ከፍተኛ የገንዘብ መጠን ለክለቦች ከሰጠ፣ በታዳጊ ሀገራት (በተለይ በአፍሪካ እና በካሪቢያን ደሴቶች) ለሚያከናውናቸው የእግር ኳስ ማስፋፊያ ፕሮግራሞች የሚሆን በቂ በጀት ስለማይኖረው ውሳኔ ለመስጠት ተቸግሯል።
🌍 በአፍሪካ እግር ኳስ (CAF) ላይ ያሳደረው ተጽዕኖ
ይህ የፊፋ የውስጥ ቀውስ በቀጥታ ለአፍሪካ እግር ኳስ እድገት የሚመደበውን የገንዘብ ፍሰት አደጋ ላይ ጥሎታል።
ፊፋ በቢሊዮን ዶላር የሚቆጠረውን የንግድ መብት ሽያጭ ዕቅድ ለመሰረዝ መገደዱ፣ «ፊፋ ፎርዋርድ» (FA Forward) ከተሰኘው ፈንድ ለአፍሪካ ሀገራት ሊሰጥ የነበረውን ተጨማሪ የገንዘብ ድጋፍ አግዶታል። በዚህም ምክንያት በተለያዩ የአፍሪካ ሀገራት የተጀመሩ ዘመናዊ ስታዲየሞችን የመገንባት እና የማደስ ስራዎች የፋይናንስ እጥረት ሊገጥማቸው እንደሚችል ተሰግቷል።
በአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን (CAF) አዘጋጅነት የሚካሄደው የሱፐር ሊግ ውድድር በከፊል በፊፋ የገንዘብ ድጋፍ የሚደገፍ በመሆኑ፣ ይህ የፊፋ የገቢ መቀነስ ውድድሩ ለቀጣዮቹ ዓመታት በታቀደው ታላቅ ደረጃ ለመቀጠል እንዳይችል እንቅፋት ሊሆንበት እንደሚችል የስፖርት ተንታኞች እየገለጹ ነው።
⚖️ ወደፊት ምን ይጠበቃል? (የመፍትሔ አቅጣጫዎች)
ይህንን ታላቅ ዓለም አቀፍ የእግር ኳስ ቀውስ ለመፍታት በሚቀጥሉት ወራት የሚከተሉት ወሳኝ እርምጃዎች ይወሰዳሉ ተብሎ ይጠበቃል።
📌 የአውሮፓ እና ሰሜን አሜሪካ ፊፋ ወደፊት ማንኛውንም የንግድ መብት ወይም የውድድር ድርሻ ለግል ኩባንያዎች ከመሸጡ በፊት፣ የሁሉንም አህጉራት (ኮንፌዴሬሽኖች) ይፋዊ ይሁንታ እና ሙሉ ድምጽ ማግኘት አለበት የሚል አዲስ ሕግ በፊፋ መተዳደሪያ ደንብ ላይ እንዲካተት እያስገደዱ ነው።
📌 ፊፋ ከተጫዋቾች ማኅበር (FIFPRO) ጋር በጋራ በመቀመጥ፣ በአዲሱ የውድድር ዘመን የጨዋታዎችን ብዛት ለመቀነስ እና ለአትሌቶች በዓመት ውስጥ ቢያንስ የ4 ሳምንታት ሙሉ የክረምት እረፍት ለመስጠት የሚያስገድድ አዲስ ስምምነት ላይ ለመድረስ ድርድር እንደሚጀምር አስታውቋል።
በአጠቃላይ የዓለም እግር ኳስ አስተዳደር (FIFA) አሁን ያለበት ውዝግብ ስፖርቱን ከገንዘብ ይልቅ ለታሪኩ እና ለደጋፊው ቅድሚያ ወደሚሰጥበት መንገድ እንዲመለስ ትልቅ ጫና እየፈጠረ ይገኛል።
