በስዊድን ጎተንበርግ በተካሄደው ውድድር ላይ ተካፋይ ስለነበሩትና በዛው ስለቀሩ የእግር ኳስ ተጨዋቾች ጉዳይ ምን አዲስ ነገር አለ

በዓመታዊው የጎቲያ ካፕ ውድድር ላይ ለመካፈል በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ስም ወደ ስዊድን አምርተው 7ለ0 ከተሸነፉ በኋላ ሀገራቸውን የከዱት ኳስ ተጨዋችች  በፖሊስ ተያዙ።

የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን የቡድኑ አባላት መጥፋት ያሳዘነው መሆኑን ገልጾ ታዳጊ ቡድኖች በመሰል ውድድሮች ላይ በራሳቸው ጥረት በሚያገኙት እድል ወደ ውድድሩ የሚያመሩ እንጂ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድንን የወከሉ አለመሆኑን መግለጹ ይታወሳል።
 
የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽንና ጉዳዩ የሚመለከታቸው ወገኖች  ህገወጥ የሰው ዝውውር እንጂ የኢትዮጵያ ስፖርት ፌዴሬሽን የማያውቀው እንዴት ወጡ በሚለው ዙሪያ  እያጣሩ መሆኑ ታውቋል  ።

በስዊድን ጎተንበርግ በተካሄደው የ2026 የጎቲያ ካፕ (Gothia Cup) የታዳጊዎች እግር ኳስ ውድድር ላይ ከተሳተፉት መካከል ከ20 በላይ የሚሆኑ ኢትዮጵያውያን ታዳጊ ተጫዋቾችና የቡድን መሪዎች መጥፋታቸውን የስዊድን ፖሊስና የውድድሩ አዘጋጆች አረጋግጠዋል።

የዕድሜ ሁኔታና ስለአረፉበት ቦታ

የጠፉት ታዳጊዎች ዕድሜያቸው ከ14 እስከ 17 ዓመት የሆኑ ወጣቶች ሲሆኑ፣ ከእነሱ ጋር አንድ ወይም ከዚያ በላይ የቡድን መሪዎችና አሰልጣኞች አብረው ጠፍተዋል።

ቡድኑ በውድድሩ ወቅት ያረፈበት ትምህርት ቤት አስተዳዳሪ፣ በሐምሌ 2026 (እ.አ.አ ጁላይ 18) የውድድሩ የመጨረሻ ቀን ላይ ታዳጊዎቹ ያረፉበትን ክፍል ያለ ምንም ቅድመ-ሁኔታ ለቀው መሄዳቸውን ካረጋገጠ በኋላ ለፖሊስ ጥቆማ አድርጓል።

የስዊድን ፖሊስ እና የደህንነት አካላት መግለጫ

የስዊድን ፖሊስ የጠፉት ሰዎች ወደ ኢትዮጵያ እንዳልተመለሱ አረጋግጧል።

ክስተቱ በራስ ፍላጎት የተደረገ መጥፋት (voluntary disappearance) እንደሆነ እንጂ በታገቱበት ወይም በሰዎች  ዝውውር(human trafficking) ወንጀል ምክንያት እንደሆነ የሚያሳይ ምንም ዓይነት ምልክት የለም ብሏል።

የታዳጊዎቹ ዓላማ በስዊድን ወይም በሌሎች የአውሮፓ አገራት ጥገኝነት (Asylum) ጠይቆ ለመኖር ሊሆን ይችላል ተብሎ ቢጠረጠርም፣ የስዊድን ፖሊስ ጉዳዩን ከስደትና ድንበር ተቆጣጣሪ አካላት ጋር በመሆን እያጣራው ይገኛል።

የውድድሩ አዘጋጆች እንደገለጹት፣ ከአንድ የቡድኑ ተወካይ ጋር ግንኙነት ማድረግ የቻሉ ሲሆን ታዳጊዎቹ በጥሩ ሁኔታ ላይ እንዳሉና ከቤተሰቦቻቸው ጋር እንደተነጋገሩ ተገልጿል።

የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ምላሽ

የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ባወጣው መግለጫ ታዳጊዎቹ የኢትዮጵያን ብሔራዊ ቡድን እንደማይወክሉ አስታውቋል።ፌዴሬሽኑ እንዳብራራው፤ መሰል የታዳጊ ቡድኖች ወደ ዓለም አቀፍ ውድድሮች የሚያመሩት በራሳቸውና በተለያዩ ክለቦች ጥረት በሚያገኙት ዕድል እንጂ በፌዴሬሽኑ አደራጅነት እንዳልሆነ ገልጾ፣ በክስተቱ ማዘኑን ገልጿል

የስዊድን ፖሊስ ታዳጊዎቹን በቁጥጥር ስር ለማዋል ወይም ለመያዝ የሚያደርገው ቀጥተኛ ክትትል የለም። ለዚህም ዋና ዋናዎቹ ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው፦

የወንጀል ምርመራ አለመሆኑ

ፖሊስ ክስተቱን የጀመረው እንደ “የጠፉ ሰዎች ፍለጋ” (Missing Persons Case) እንጂ እንደ ወንጀል ጉዳይ አይደለም።
ታዳጊዎቹ በራሳቸው ፈቃድ እንደሄዱ ስለታመነ እና የታገቱበት ሁኔታ ባለመኖሩ ፖሊስ የወንጀል ክስ አልመሰረተባቸውም።

የስደተኞች ጉዳይ ባለስልጣን (Migrationsverket) ኃላፊነት

የታዳጊዎቹ የስዊድን ቪዛ ካበቃ በኋላ በአገሪቱ ውስጥ የመቆየታቸው ጉዳይ የሚወሰነው በፖሊስ ሳይሆን በስዊድን የስደተኞች ጉዳይ ባለስልጣን ነው።ታዳጊዎቹ በስዊድን ወይም በሌላ የአውሮፓ ህብረት አገር የጥገኝነት (Asylum) ጥያቄ ካስገቡ፣ ማመልከቻቸው ታይቶ ውሳኔ እስኪያገኝ ድረስ በሕጋዊ መንገድ በአገሪቱ የመቆየት መብት ይኖራቸዋል።

የጥገኝነት ጥያቄ ካላስገቡ እና የቪዛ ጊዜያቸው ካለፈ ግን እንደ «ያለ ሕጋዊ ፈቃድ የሚኖሩ» እንደሆነ ተቆጥረው ወደ አገራቸው የመመለስ (Deportation) ሂደት ሊጀመር ይችላል።

የሕፃናት መብት ጥበቃ

ታዳጊዎቹ ዕድሜያቸው ከ18 ዓመት በታች በመሆኑ፣ የስዊድን ሕግ ከፖሊስ ይልቅ ለሕፃናት ደህንነትና ጥበቃ ሰፊ ትኩረት ይሰጣል።

ጥገኝነት ከጠየቁም ጉዳያቸው በልዩ ሁኔታና ጥብቅ ጥበቃ ባለው የሕፃናት እንክብካቤ ማዕቀፍ ውስጥ ይታያል።

የስዊድን የስደተኞች ባለስልጣን (Migrationsverket) እና የህፃናት መብት ጥበቃ አካላት ታዳጊዎቹን በተመለከተ የሚከተሉትን ህጋዊ አካሄዶች ይከተላሉ፦

የጥገኝነት ማመልከቻ ሂደት (Asylum Application)

ታዳጊዎቹ ጥገኝነት ካመለከቱ፣ ማመልከቻቸው የሚታየው እንደ «ያለ ወላጅ የመጡ ህፃናት» (Unaccompanied Minors) ተደርጎ ነው።

የስዊድን መንግስት ለእያንዳንዱ ታዳጊ ህጋዊ መብታቸውን የሚያስከብር እና ሂደቱን የሚከታተል ሞግዚት (God man/Legal guardian) ይመድብላቸዋል።

ማመልከቻቸው ተጠንቶ ውሳኔ እስኪያገኝ ድረስ በህጋዊ መንገድ ስዊድን ውስጥ የመኖር፣ የመማር እና የጤና አገልግሎት የማግኘት መብት አላቸው።

የመኖሪያ እና የምግብ አቅርቦት

ታዳጊዎቹ በፖሊስ ጣቢያ ወይም በእስር ቤት አይቆዩም።

ይልቁንም በማዘጋጃ ቤት (Municipality) ስር በሚተዳደሩ እና ልዩ እንክብካቤ ለሚደረግላቸው ህፃናት በተዘጋጁ ልዩ ማረፊያ ቤቶች (HVB-homes) ውስጥ እንዲያርፉ ይደረጋል።

ጥያቄያቸው ውድቅ ቢሆን ምን ይከሰታል?

የጥገኝነት ጥያቄያቸው ተቀባይነት ካላገኘ፣ ህጉ ታዳጊዎቹን ወዲያውኑ አያባርርም።

የስዊድን መንግስት ታዳጊዎቹን ወደ ኢትዮጵያ ከመመለሱ በፊት እዚያ የሚቀበላቸው አስተማማኝ ቤተሰብ ወይም ህጋዊ ተቋም መኖሩን ማረጋገጥ አለበት። ይህ ካልተሳካ በስዊድን የመቆየት ፍቃድ ሊሰጣቸው ይችላል።

የዚህ ዓይነቱ ክስተት በጎቲያ ካፕ (Gothia Cup) ውድድር ታሪክ የመጀመሪያው ባለመሆኑ፣ የውድድሩ አዘጋጆች እና የስዊድን መንግስት ወደፊት መሰል ድርጊቶችን ለመግታት አዳዲስ የአሰራር ለውጦችን እያጠኑ ነው።

በውድድሩ አዘጋጆች ላይ የሚኖረው ተፅዕኖ

ከዚህ ክስተት በኋላ የስዊድን ኤምባሲዎች በውድድሩ ላይ ለሚሳተፉ የታዳጊ ስፖርተኞች ቪዛ ከመስጠታቸው በፊት የሚያደርጉትን ማጣራት (Vetting) የበለጠ ሊያጠብቁት ይችላሉ።

የውድድሩ አዘጋጆች ከሚቀጥለው ዓመት ጀምሮ ቡድኖችን በሚመዘግቡበት ጊዜ በቡድን መሪዎችና ክለቦች ላይ ጥብቅ የህግ ተጠያቂነት የሚያስከትል ውል ሊያዘጋጁ ይችላሉ።

ይህ ድርጊት ወደፊት በራሳቸው ጥረትና በስፖንሰርሺፕ በዓለም አቀፍ መድረኮች ላይ መሳተፍ ለሚፈልጉ ሌሎች ንጹሃን ኢትዮጵያውያን ታዳጊዎች የቪዛ የማግኘት ዕድልን ሊያጠብ ይችላል የሚል ስጋት በስፖርት ቤተሰቡ ዘንድ ፈጥሯል።

የታዳጊዎቹ የረጅም ጊዜ ህጋዊ እጣ ፈንታ

የአውሮፓ ህብረት ህግ (Dublin Regulation)፦ ታዳጊዎቹ በስዊድን በኩል ገብተው ወደ ሌላ የአውሮፓ ህብረት ሀገር (ለምሳሌ ጀርመን ወይም ፈረንሳይ) ሄደው ጥገኝነት ቢጠይቁ እንኳን፣ መጀመሪያ ቪዛ ወደሰጠቻቸው ስዊድን ተመልሰው ጉዳያቸው እዚያው እንዲታይ ህጉ ያስገድዳል።

ውሳኔ ለማግኘት የሚፈጀው ጊዜ፦ እንደ «ያለ ወላጅ የመጡ ህፃናት» የሚቀርቡ የጥገኝነት ማመልከቻዎች ዝርዝር ማጣራት ስለሚደረግባቸው ውሳኔ ለማግኘት ከበርካታ ወራት እስከ ዓመታት ሊፈጅ ይችላል።