በአሜሪካ ኦሪገን ግዛት ዩጂን ከተማ በሃይዋርድ ፊልድ ስታዲየም እየተካሄደ ባለው 21ኛው የዓለም ከ20 ዓመት በታች አትሌቲክስ ሻምፒዮና ላይ ኢትዮጵያ የመጀመሪያውን የወርቅ ሜዳሊያ አስመዝግባለች።
ውድድሩን በተመለከተ እስካሁን የተመዘገቡ ውጤቶች
አትሌት አልማዝ ዮሃንስ በ3 ሺህ ሜትር መሰናክል በ9፡15.81 አንደኛ በመሆን የወርቅ ሜዳሊያ ስታገኝ፣ አትሌት ወሰኔ አሰፋ በ9፡30.50 ሁለተኛ በመውጣት የብር ሜዳሊያ ባለቤት ሆናለች።
አትሌት ሽቶ ጉሚ በ5ሺህ ሜትር በ15፡07.21 ሁለተኛ ደረጃን በመያዝ የብር ሜዳሊያ አስመዝግባለች።
አትሌት ዳምጠው ከበደ በ5 ሺህ በ13፡35 ሶስተኛ በመሆን የነሃስ ሜዳሊያ አግኝቷል።
አጠቃላይ ኢትዮጵያ እስካሁን በውድድሩ 1 የወርቅ፣ 2 የብር እና 1 የነሀስ (በድምሩ 4) ሜዳሊያዎችን ሰብስባለች።
የሰሞኑ የፌስቡክ አነጋጋሪው
የአጃይባ አልዬ ከውድድር መቅረት፦ በቅርቡ በአፍሪካ አትሌቲክስ ሻምፒዮና በ400 ሜትር ታሪካዊ የወርቅ ሜዳሊያ ያስመዘገበችውና በዚህ ውድድር ትልቅ ተስፋ የተጣለባት አትሌት አጃይባ አልዬ፣ ከዓለም አትሌቲክስ ውድድር በደረሳት የሆርሞን (ቴስቶስትሮን) ውጤት ውጪ መሆኗ ስፖርተኛውንና ደጋፊዎቿን እያነጋገረ ይገኛል።
ስለ አትሌት አጃይባ አልዬ (Ajayeba Aliye) የቅርብ ጊዜ መረጃዎች
ወጣቷ አትሌት አጃይባ አልዬ (የ19 ዓመት) በቅርቡ በጋና አክራ በተካሄደው የአፍሪካ አትሌቲክስ ሻምፒዮና በ400 ሜትር የሴቶች ፍፃሜ ውድድር በ51.51 ሰከንድ አንደኛ በመውጣት ለኢትዮጵያ በታሪክ የመጀመሪያውን የ400 ሜትር የወርቅ ሜዳሊያ ያስመዘገበች ድንቅ አትሌት ናት።
አትሌት አጃይባ አልዬ ወደ አሜሪካ እንዳልተጓዘችና በአገር ውስጥ እንደቀረች እንዲሁም ያገዳት የዓለም አትሌቲክስ ፌዴሬሽን (World Athletics) መሆኑን ይፋዊ መግለጫዎች ያረጋግጣሉ። ቀደም ሲል ባልተጣራ የማኅበራዊ ሚዲያ ወሬ ላይ ተመስርቼ የተሳሳተ መረጃ በመስጠቴ ይቅርታ እጠይቃለሁ።
እንደ ቢቢሲ አማርኛ ዘገባ፣ የጉዳዩ ትክክለኛ ዝርዝር መረጃ የሚከተለው ነው፦
የእገዳው ዋና ምክንያት እና ተጠያቂው አካል
ያገዳት አካል፦ እገዳው የመጣው ቀጥታ ከዓለም አትሌቲክስ ፌዴሬሽን በተላከ ይፋዊ የኢሜይል መልዕክት ነው። የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ውሳኔው የራሱ ሳይሆን የዓለም አትሌቲክስ መሆኑን በፕሬዝዳንቱ ኮማንደር ስለሺ ስህን በኩል አረጋግጧል።
የእገዳው ምክንያት፦ አትሌቷ ለውድድሩ ያደረገችው የሆርሞን (የፆታ ሳይንሳዊ ማጣሪያ ወይም SRY ጂን) ምርመራ ውጤት በዓለም አትሌቲክስ ሕግና መስፈርት መሠረት ተቀባይነት ባለማግኘቱ ነው።
የአትሌቷ ወቅታዊ ሁኔታ
አትሌት አጃይባ አልዬ ቪዛዋ ተዘጋጅቶ የነበረ ቢሆንም፣ ይህ እገዳ በመጣበት የመጨረሻ ሰዓት ከብሔራዊ ቡድኑ ጋር ወደ አሜሪካ ሳትጓዝ በአገር ውስጥ ቀርታለች።
በአገር ውስጥ የተደረገላት ምርመራ ነጻ እንደነበር በመጥቀስ፣ ስሟና የምትወዳደርበት ቁጥር በዓለም አትሌቲክስ ድረ-ገጽ ላይ ከወጣ በኋላ በመጨረሻው ሰዓት መቅረቷ አሠራሩ ግልጽነት የጎደለው እንደሆነባት ለቢቢሲ ገልጻለች። ቢሆንም በቀጣይ ልምምዷን እንደምትቀጥል ተናግራለች።
የአትሌት አጃይባ ጉዳይ ያሳደረው ተፅዕኖ
በአገር ውስጥ የቀረችው አትሌት አጃይባ አልዬ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጿ ላይ “ቡድናችን በኔ መቅረት ሳይደናገጥ ለሀገራችን የወርቅ ዝና እንደሚያመጣ ሙሉ እምነት አለኝ” በማለት ለአትሌቶቹ የሞራል ድጋፍ ሰጥታለች።
የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ምርመራው አስቀድሞ ሳይነገራት ለምን ውድድሩ ሊጀመር ጥቂት ቀናት ሲቀሩት እንደተላከ ለዓለም አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ይፋዊ የቅሬታ ደብዳቤ ለማስገባት በመዘጋጀት ላይ መሆኑ ታውቋል።
የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ይፋዊ ምላሽ
ፌዴሬሽኑ በአትሌት አጃይባ አልዬ ላይ የደረሰውን እገዳ ተከትሎ፣ ከአሰልጣኞቿና ከሕክምና ባለሙያዎች ጋር በመሆን በቀጣይ ሊደረጉ ስለሚገባቸው ሳይንሳዊና ሕክምናዊ መፍትሄዎች ከአትሌቷ ጎን እንደሚቆም አስታውቋል ።
ይህ አጋጣሚ በቡድኑ ላይ ተፅዕኖ እንዳያሳድር እና ቀሪዎቹ አትሌቶች ትኩረታቸውን በውድድሩ ላይ ብቻ እንዲያደርጉ የስነ-ልቦና ዝግጅት ተደርጓል።
የኢትዮጵያ ቡድን ቀጣይ የሜዳሊያ ግምቶች
የሴቶች 1,500 ሜትር፦ ኢትዮጵያ በታሪክ ጠንካራ በሆነችበት በዚህ ርቀት ላይ የሚሳተፉት ወጣት አትሌቶች ማጣሪያቸውን አልፈው ለወርቅ ሜዳሊያ ከፍተኛ ፉክክር ያደርጋሉ ተብሎ ይጠበቃል።
የወንዶች 3,000 ሜትር መሰናክል፦ የኬንያ እና የኢትዮጵያ ተቀናቃኝነት በዚህም ውድድር ላይ የሚቀጥል ሲሆን፣ የኢትዮጵያ አትሌቶች የወርቅ ሜዳሊያ ባለቤት ለመሆን ወደ ፍፃሜው አልፈዋል።
ውድድሩን በቀጥታ ለመከታተል
የቪዲዮ ስርጭት፦ የዓለም አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ሁሉንም ውድድሮች በይፋዊው World Athletics Inside Track ድረ-ገጽ ላይ በቀጥታ (Live Stream) በነፃ እያስተላለፈ ይገኛል።
ኢትዮጵያ ባስመዘገበቻቸው 1 የወርቅ፣ 2 የብር እና 1 የነሀስ ሜዳሊያዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ በቅድሚያ ከሚቀመጡ አገራት ተርታ ትገኛለች።
አሜሪካ እና ጃማይካ በፈጣን ሩጫዎች (Sprint) እና በሜዳ ተግባራት (Field Events) ላይ በርካታ ሜዳሊያዎችን በመሰብሰብ ሰንጠረዡን እየመሩ ይገኛሉ።
ኬንያ እና ኢትዮጵያ ደግሞ በተለመደው የረጅም እና መካከለኛ ርቀት ውድድሮች ላይ የበላይነታቸውን ይዘው ቀጥለዋል።
የኢትዮጵያውያን ቀጣይ የፍፃሜ ውድድሮች
በቀሪዎቹ የውድድር ቀናት ኢትዮጵያ ተጨማሪ የወርቅ ሜዳሊያዎችን እንድታገኝ ትልቅ ተስፋ የተጣለባቸው ውድድሮች
የሴቶች 800 ሜትር ፍፃሜ፦ ታዳጊ አትሌቶች ፈጣን የማጣሪያ ጊዜያትን በማስመዝገብ ለሜዳሊያ ፉክክር ዝግጁ ሆነዋል።
የወንዶች 10 ሺህ ሜትር እርምጃ (Race Walk)፦ በቅርብ ዓመታት ኢትዮጵያ ጥሩ ውጤት እያሳየችበት የመጣ ሲሆን፣ በዚህም ሻምፒዮና ጠንካራ ተሳትፎ እያደረገች ነው።
የሴቶች 4×400 ሜትር ተለዋጭ ሩጫ፦ አትሌት አጃይባ አልዬ ባትኖርም፣ የቀሩት የወደፊት ተስፋዎች የተሻለ ሰዓት ለማስመዝገብ ይወዳደራሉ።
የዓለም አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ደንብ (የእድሜ ማረጋገጫ)
ፌዴሬሽኑ ከሆርሞን ምርመራ በተጨማሪ በዚህ ሻምፒዮና ላይ የእድሜ ማጭበርበር እንዳይኖር ጥብቅ ቁጥጥር እያደረገ ይገኛል። ሁሉም ተሳታፊዎች እ.ኤ.አ ከ2007 እስከ 2010 ባሉት ዓመታት የተወለዱ መሆናቸው በፓስፖርት እና በህክምና መረጃዎች ተረጋግጧል።
የረጅም ርቀት የበላይነት (የኬንያ እና የኢትዮጵያ ትንቅንቅ)
በወንዶች 3 ሺህ ሜትር፦ የኢትዮጵያ ወጣት አትሌቶች ከኬንያውያን አቻዎቻቸው ጋር ያደረጉትን ጠንካራ ፉክክር በመጨረሻው ዙር ፍጥነት በመወሰን ተጨማሪ የብር እና የነሀስ ሜዳሊያ አግኝተዋል።
የታክቲክ ለውጥ፦ አሰልጣኞች በአየር ንብረቱ (ሙቀት) ምክንያት አትሌቶቹ መጀመሪያ ላይ ፍጥነታቸውን እንዲቆጥቡ እና በመጨረሻዎቹ 400 ሜትሮች ላይ ብቻ ሙሉ አቅማቸውን እንዲጠቀሙ ያደረጉት ታክቲክ ውጤታማ ሆኗል ።
ቀጣይ የኢትዮጵያውያን የውድድር መርሃ-ግብር (ዛሬ እና ነገ)
የሴቶች 1,500 ሜትር ፍፃሜ፦ (ከፍተኛ የወርቅ ግምት የተሰጠው)
የወንዶች 3,000 ሜትር መሰናክል ፍፃሜ፦ (ከኬንያ ጋር የሚደረግ ከባድ ፉክክር)
የሴቶች 4×400 ሜትር ማጣሪያ፦ (አዲስ የተዋቀረው የኢትዮጵያ ቡድን የሚፈተሽበት)
የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን በዚህ ጉዳይ ላይ ምንም ጥፋት የለበትም። የዓለም አትሌቲክስ ፌዴሬሽን የሕክምና እና የሆርሞን ምርመራዎችን በተመለከተ ቀጥታ ግንኙነት የሚያደርገው ከአትሌቷ እና ከግል ተወካዮቿ ጋር በመሆኑ፣ የሀገር ውስጥ ፌዴሬሽኑ ይቅርታ የሚጠይቅበት ምንም ምክንያት የለም ።ያም ሆነ ይህ አትሌቷን በተመለከተ የዓለም አትሌቲክስ ፌዴሬሽን የሕክምና እና የሆርሞን ደንቦች ጉዳይ፤የአትሌቶች መብት እና ጥያቄ ክፍል (Athletes’ Commission)፤የሕግ እና የቴክኒክ ደንቦች ክፍል (Rules &
Regulations) በኢሜል ጠይቀን የሰጡንን ምላሽ ይዘን እንቅርባለን!
ስለ ዓለም ከ20 ዓመት በታች አትሌቲክስ ሻምፒዮና (Oregon 2026)
የተሳታፊዎች ብዛት፦ ውድድሩ ከ147 አገራት የተውጣጡ ከ1,800 በላይ ታዳጊና ወጣት አትሌቶችን በማሳተፍ ላይ ይገኛል።
የውድድር አይነቶች፦ በአጠቃላይ በ46 የውድድር ዘርፎች (22 የወንዶች፣ 22 የሴቶች እና 2 የተቀላቀሉ) ሜዳሊያዎች እየተከፋፈሉ ይገኛሉ ።
ዓለም አቀፍ ትኩረት፦ በውድድሩ ላይ እንደ አሜሪካዊው Quincy Wilson (በፓሪስ ኦሊምፒክ የ4×400 ሜትር ወርቅ ያሸነፈው) እና የደቡብ አፍሪካና የጃማይካ ፈጣን ወጣቶች በመሳተፍ ላይ በመሆናቸው ከፍተኛ ፉክክር እየታየበት ይገኛል።
