በአሜሪካ በተካሄደ የውድድር ልዑካን ቡድን ውስጥ የነበሩ 4 የኢትዮጵያ አትሌቶች እና 3 አሰልጣኞች (በድምሩ 7 ሰዎች) ወደ ሀገራቸው ሳይመለሱ እዚያው መቅረታቸው (መኮብለላቸው) ታውቋል።
የኢትዮጵያ ወጣቶች አትሌቲክስ ብሔራዊ ቡድን አባላት የነበሩት እነዚህ ግለሰቦች፣ በቺካጎ አድርጎ ወደ አዲስ አበባ በሚመለሰው የበረራ መስመር ላይ ሳይገኙ ቀርተዋል። የቡድኑ አባላት ከአሰልጣኞቻቸው ተለይተው የቀሩት ፖርትላንድ (ኦሪገን) ከተማ ላይ እንደሆነ ይፋ ሆኗል።
📌 ከክስተቱ ጀርባ ያሉ ዋና ዋና መረጃዎች
ልዑካን ቡድኑ ወደ አሜሪካ ያቀናው በኦሪገን ግዛት በተካሄደው የዓለም ከ20 ዓመት በታች (የወጣቶች) አትሌቲክስ ሻምፒዮና ላይ ለመሳተፍ ነበር።
ከጠቅላላው የልዑካን ቡድን ውስጥ 4 አትሌቶች እና 3 አሰልጣኞች ወደ ሀገር ቤት ከሚመለሰው ቡድን ጋር አልተሳፈሩም።
ምክንያቱ ምንድነው? ምንም እንኳን ይፋዊ መግለጫ ባይሰጥም፣ መሰል ክስተቶች በአብዛኛው ከአትሌቶች የግል ኑሮ ማሻሻል፣ የተሻለ የስልጠና እድል ፍለጋ ወይም በፖለቲካዊ እና ኢኮኖሚያዊ ምክንያቶች ጥገኝነት (Asylum) ከመጠየቅ ጋር የተያያዙ ናቸው።
🌍 ዓለም አቀፋዊው ወቅታዊ ሁኔታ
ይህ የአትሌቶች መጥፋት ክስተት በኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ባለፉት ጥቂት ሳምንታት በሌሎች ሀገራትም በስፋት እየታየ የመጣ አሳሳቢ ጉዳይ ሆኗል።
ባለፈው ሐምሌ ወር መጨረሻ ላይ በጎተንበርግ ስዊድን በተካሄደው ጎቲያ ካፕ (Gothia Cup) የሕፃናትና ወጣቶች እግር ኳስ ውድድር ላይ ተሳትፈው የነበሩ 20 የሚጠጉ የኢትዮጵያ ታዳጊ እግር ኳስ ተጫዋቾች እና አሰልጣኞች ከአደራሹ ጠፍተው እዚያው ቀርተዋል። የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽንም ድርጊቱን በወቅቱ አውግዟል ።
ባለፈው ሳምንት በግላስጎው ስኮትላንድ በተጠናቀቀው የኮመንዌልዝ ጨዋታዎች ላይ ከተሳተፉት መካከል 4 የኡጋንዳ ቦክሰኞች እና 1 የፓኪስታን ቦክሰኛ በተመሳሳይ ሁኔታ ወደ ሀገራቸው ሳይመለሱ ጠፍተዋል። ከቦክሰኞቹ አንዱ ለሀገሩ ሚዲያ በሰጠው አስተያየት የተሻለ የስልጠና ተቋም እና የወደፊት ህይወት ፍለጋ ጥገኝነት ለመጠየቅ ማቀዳቸውን ተናግሯል።
በአሜሪካ ኦሪገን የጠፉት የኢትዮጵያ አትሌቶች እና አሰልጣኞች የግል ደህንነታቸውን እና የቤተሰቦቻቸውን ሰላም ለመጠበቅ ሲባል ሙሉ ስማቸው በሚዲያዎች ይፋ አልተደረገም።
የስፖርት ኦንላይን ሚዲያ አንዱ የሆነው (እንደ ሀትሪክ ስፖርት ኦፊሺያል ያሉ) ሙሉ የስም ዝርዝሩ እንደደረሳቸውና ስማቸውን ከማውጣት መቆጠባቸውን ገልጸዋል።
ይሁን እንጂ ስለ ጠፉት 7 ሰዎች የተረጋገጡት እና የታወቁት መረጃዎች የሚከተሉት ናቸው፦
🏃♂️ የጠፉት አትሌቶች የተወዳደሩባቸው ዘርፎች
የቀሩት አራት አትሌቶች በሻምፒዮናው ላይ በሚከተሉት የውድድር አይነቶች የተሳተፉ ነበሩ።
የእርምጃ (Race Walking) ውድድር አትሌት
የ800 ሜትር ውድድር አትሌት
የ5 ሺህ ሜትር ውድድር አትሌት
የ3 ሺህ ሜትር መሰናክል ውድድር አትሌት
📋 ስለ ጠፉት አሰልጣኞች የታወቀው መረጃ
ወደ አሜሪካ ከሄዱት 4 አሰልጣኞች መካከል 3ቱ እዚያው የቀሩ ሲሆን፣ አሰልጣኝ መሰረት የተባሉት ብቸኛዋ አሰልጣኝ ብቻ ናቸው ከልዑካን ቡድኑ ጋር ወደ ሀገር ቤት የተመለሱት።
🏛 የፌዴሬሽኑ ምላሽ
ስለ ጉዳዩ የተጠየቀው የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌደሬሽን በበኩሉ «እስካሁን በይፋ የደረሰኝ እና የማውቀው ነገር የለም» የሚል ምላሽ ሰጥቷል።
🔍 ከተመላሾቹ እና ከጉዞው የተሰሙ መረጃዎች
ልዑካን ቡድኑ ከፖርትላንድ (ኦሪገን) ተነስቶ በቺካጎ አድርጎ ወደ አዲስ አበባ ለመመለስ አውሮፕላን ማረፊያ በነበረበት ወቅት፣ እነዚህ 7 ግለሰቦች ሻንጣቸውን ሳይይዙ (በማረፊያ ክፍላቸው ውስጥ ጥለውት) በድንገት መሰወራቸውን አብረዋቸው የተመለሱት የቡድኑ አባላት ተናግረዋል።
ወደ ሀገር ቤት የተመለሱት ብቸኛዋ አሰልጣኝ መሰረት፣ አትሌቶቹ በውድድሩ ወቅት ምንም ዓይነት ለየት ያለ ጠባይ ወይም የመቅረት ፍንጭ ሳያሳዩ በድንገት በመጥፋታቸው ከፍተኛ ድንጋጤ እንደተፈጠረባቸው ለቅርብ የስፖርት ሰዎች አጋርተዋል ።
📉 በኢትዮጵያ አትሌቲክስ ላይ የሚፈጥረው ተፅዕኖ
ይህ ክስተት በሀገሪቱ ስፖርት ላይ በርካታ ስጋቶችን እየፈጠረ ይገኛል።
የቪዛ ክልከላ ስጋት፦ ወደፊት የኢትዮጵያ አትሌቶች በአሜሪካ እና በአውሮፓ ሀገራት በሚደረጉ ትላልቅ ውድድሮች ላይ ለመሳተፍ በሚያመለክቱበት ወቅት፣ የኤምባሲዎች የቪዛ አሰጣጥ ጥብቅ እንዲሆን እና በርካታ አትሌቶች የማግኘት ዕድላቸው እንዲቀንስ ያደርጋል ተብሎ ይፈራል።
የታዳጊዎች ተስፋ መቆረጥ፦ አትሌቶቹ ገና ከ20 ዓመት በታች (ወጣቶች) በመሆናቸው እና ሀገራቸውን ወክለው ትልቅ ውጤት ያመጣሉ ተብሎ በሚጠበቅበት ሰዓት መቅረታቸው፣ ለሀገሪቱ የአትሌቲክስ ተተኪ ስልጠና ትልቅ ኪሳራ ተደርጎ ተወስዷል።
🏆 የኢትዮጵያ ቡድን በሻምፒዮናው ያስመዘገበው ውጤት
ምንም እንኳን ይህ አሳዛኝ ክስተት ቢፈጠርም፣ የኢትዮጵያ ወጣቶች አትሌቲክስ ቡድን በኦሪገኑ የዓለም ሻምፒዮና ላይ እጅግ ደማቅ እና አስደናቂ ታሪክ ሰርቶ ነበር።
ቡድኑ በአጠቃላይ 6 የወርቅ፣ 2 የብር እና 3 የነሐስ (በድምሩ 11 ሜዳሊያዎችን) በማሸነፍ አስደናቂ ውጤት አስመዝግቧል።
በዚህ ታላቅ ውጤት ምክንያት ኢትዮጵያ ከዓለም ሀገራት በሙሉ 2ኛ ደረጃን ይዛ ውድድሩን ማጠናቀቅ ችላ ነበር።
በአሜሪካ ኦሪገን የተከሰተው የአትሌቶች እና የአሰልጣኞች መኮብለል፣ ከዚህ ቀደም በኢትዮጵያ ስፖርት ታሪክ ከተመዘገቡት ተመሳሳይ ክስተቶች ጋር ተያይዞ ትልቅ የፖሊሲ እና የአሰራር ክለሳ ጥያቄዎችን እያስነሳ ይገኛል።
ከጉዳዩ ጋር ተያይዘው የሚነሱት የመጨረሻዎቹ ቁልፍ ነጥቦች የሚከተሉት ናቸው፦
🇺🇸 በአሜሪካ የሚኖራቸው ቀጣይ ህጋዊ ሂደት ምን ይሆናል?
ወደ ሀገራቸው ሳይመለሱ የቀሩት 7 ግለሰቦች (4 አትሌቶች እና 3 አሰልጣኞች) በአሜሪካ ለመቆየት የሚከተሉትን ህጋዊ መንገዶች ሊከተሉ እንደሚችሉ የህግ ባለሙያዎች ይገምታሉ።
የፖለቲካ ጥገኝነት (Political Asylum) መጠየቅ፤ በአብዛኛው መሰል አትሌቶች የተሰጣቸው የቪዛ ጊዜ (የአትሌት ቪዛ) ከመጠናቀቁ በፊት በሀገሪቱ ውስጥ ባሉ የህግ ተቋማት አማካኝነት የጥገኝነት ጥያቄ ያቀርባሉ። ጥያቄያቸው ተቀባይነት ካገኘ በቋሚነት የመኖር እና የመስራት መብት ያገኛሉ።
አንዳንድ አትሌቶች በአሜሪካ ካሉ የግል የአትሌቲክስ ማሰልጠኛ ተቋማት ወይም ዩኒቨርሲቲዎች ጋር በመገናኘት የስኮላርሺፕ (የነፃ ትምህርት እና ስልጠና) ዕድል ለማግኘት ጥረት ያደርጋሉ።
📜 ከዚህ ቀደም የተከሰቱ ተመሳሳይ ታሪካዊ ክስተቶች
ይህ ዓይነቱ ክስተት ለኢትዮጵያ ስፖርት አዲስ አይደለም፤ ቀደም ባሉት ዓመታትም በተለይም በአሜሪካ እና በአውሮፓ በተደረጉ ውድድሮች ላይ ተመሳሳይ ነገሮች ተከስተዋል።
የ2014 የዩጂን ኦሪገን ክስተት፦ እ.ኤ.አ. በ2014 በተመሳሳይ በኦሪገን ግዛት ዩጂን ከተማ በተካሄደው የዓለም ወጣቶች ሻምፒዮና ላይ ተሳትፈው የነበሩ 4 የኢትዮጵያ አትሌቶች (ከነዚህም መካከል በ3 ሺህ ሜትር መሰናክል የወርቅ ሜዳሊያ ያገኘችው አትሌት ትዕግስት ገትነት ትገኝበታለች) ከሆቴላቸው ጠፍተው እዚያው ቀርተዋል።
በተመሳሳይ በ2022 በኦሪገን በተካሄደው ትልቁ የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና ላይ ከተሳተፉት የልዑካን ቡድን አባላት መካከል የተወሰኑ የስፖርት አመራሮች እና ጋዜጠኞች ወደ ሀገር ሳይመለሱ መቅረታቸው ይታወሳል።
🛠 የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ቀጣይ እርምጃ ምን ሊሆን ይችላል?
ምንም እንኳን ፌዴሬሽኑ እስካሁን ይፋዊ መግለጫ ባይሰጥም፣ መሰል ጉዳቶች ሲደጋገሙ የሚከተሉት ጥብቅ መመሪያዎች ሊተገበሩ እንደሚችሉ ይገመታል።
ወደ ውጭ ሀገር ለሚጓዙ አትሌቶች እና አሰልጣኞች የሚደረገው የደህንነት እና የዋስትና አሰጣጥ ሂደት ይበልጥ ጥብቅ እንዲሆን ይደረጋል።
ከኤምባሲዎች ጋር በመሆን በቪዛ አሰጣጥ ሂደት ላይ እና አትሌቶች ወደ ሀገራቸው እንዲመለሱ በሚደረጉ የክትትል ስራዎች ላይ አዲስ አሰራር ሊዘረጋ ይችላል።
የአትሌቶቹ እና የአሰልጣኞቹ መኮብለል በኢትዮጵያ ስፖርት አፍቃሪዎች ዘንድ አሁንም አሳሳቢ እና ሰፊ መነጋገሪያ አጀንዳ ሆኖ ቀጥሏል።
❓ አትሌቶች እና አሰልጣኞች ለምን ይኮበልላሉ?
የስፖርት ተንታኞች እንደሚገልጹት፣ ወጣት አትሌቶች እና ባለሙያዎች ሀገራቸውን ጥለው እዚያው ለመቅረት የሚገደዱባቸው ዋና ዋና ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው።
የኢኮኖሚ ዋስትና ማጣት፤ በርካታ ወጣት አትሌቶች በሀገር ውስጥ ከሚያገኙት አነስተኛ ገቢ ይልቅ፣ በአሜሪካ ወይም በአውሮፓ በመኖር እና በመስራት የተሻለ የገንዘብ አቅም መገንባትና ቤተሰቦቻቸውን መደገፍ ይመርጣሉ።
በአሜሪካ ያሉ ዩኒቨርሲቲዎች እና የግል ማሰልጠኛ ክለቦች ዘመናዊ የስፖርት ሳይንስ ቴክኖሎጂ እና የተሻለ የስልጠና ድጋፍ ስለሚያቀርቡ፣ አትሌቶች ብቃታቸውን ይበልጥ ለማሳደግ ሲሉ እዚያው ለመቅረት ይወስናሉ።
የወደፊት ህይወት ዋስትና (የአሰልጣኞች እይታ)፦ አሰልጣኞች በሀገር ውስጥ የሚሰጣቸው ክብር እና ክፍያ አነስተኛ መሆን፣ እንዲሁም በስራቸው ላይ የሚገጥሟቸው የአሰራር ጫናዎች ወደ ውጭ ሲወጡ የተሻለ አማራጭ እንዲፈልጉ ያደርጋቸዋል።
💬 የስፖርት ማህበረሰቡ እና የደጋፊዎች አስተያየት
ይህ ጉዳይ በሶሻል ሚዲያ እና በስፖርት መድረኮች ላይ የሁለትዮሽ ክርክር አስነስቷል።
ድርጊቱን የሚያወግዙ፤ «ሀገርን ወክሎ ተጉዞ፣ የሀገርን አደራ እና ክብር ጥሎ መቅረት ስፖርታዊ ጨዋነትን ያጎድፋል፤ በቀጣይ ለሚመጡ ንጹኃን አትሌቶችም የቪዛ በር የሚዘጋ በመሆኑ ድርጊቱ ራስ ወዳድነት ነው» በማለት ይተቻሉ።
ድርጊቱን የሚረዱ (የሚደግፉ)፤በሌላ በኩል ደግሞ «አትሌቶቹ ገና ወጣቶች በመሆናቸው ለወደፊት ህይወታቸው የተሻለ መንገድ መምረጣቸው ሊፈረድባቸው አይገባም፤ ፌዴሬሽኑ አትሌቶችን እና አሰልጣኞችን የሚይዝበትን መንገድ ማሻሻል አለበት» የሚሉ አስተያየቶች ይደመጣሉ።
🚨 ለወደፊቱ ምን መደረግ አለበት?
ክስተቱ ዳግም እንዳይደገም የስፖርት ባለሙያዎች የሚከተሉትን የመፍትሄ ሃሳቦች ያቀርባሉ።
የኮንትራት አሰራርን ማዘመን፤ አትሌቶች ከፌዴሬሽኑ እና ከክለቦቻቸው ጋር ያላቸው ውል ጠንካራ እና የተሻለ ጥቅም የሚያስገኝ እንዲሆን ማድረግ።
ለተተኪዎች ትኩረት መስጠት፤ በወጣቶች ቡድን ውስጥ ላሉ አትሌቶች የስነ-ልቦና ምክር እና የሀገር ፍቅር ስልጠናዎችን አስቀድሞ መስጠት።
የአሰልጣኞችን ጥቅም ማክበር፤ ለስፖርቱ እድገት መሰረት የሆኑትን አሰልጣኞች ጥቅማጥቅም ማሻሻል እና ተገቢውን እውቅና መስጠት።በሌላ በኩል በአሜሪካ ኦሪገን በዓለም ከ20 ዓመት በታች አትሌቲክስ ሻምፒዮና የተሳተፈው የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ቡድን ቦሌ ዓለምአቀፍ አየር ማረፊያ ሲደርስ የፌዴሬሽኑ ኃላፊዎች በተገኙበት ሞቅ ያለ አቀባበል ተደርጎለታል!
