የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ አዲስ የውድድር ዘመን እየተደረጉ ያሉ ቅድመ-ዝግጅቶችና ሁነቶች

የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ አክሲዮን ማህበር በቅርቡ ባወጣው ይፋዊ መግለጫ መሠረት፣ አዲሱ የ2019 የውድድር ዘመን መስከረም 30 ቀን 2019 ዓ.ም (October 10, 2026) በይፋ ይጀምራል።

ለዚህ አዲስ የውድድር ዘመን እየተደረጉ ያሉ ቅድመ-ዝግጅቶችና ሁነቶች

የዕጣ ማውጣት መርሐ-ግብር

የ2019 የውድድር ዘመን የክለቦች የእጣ ማውጣት ሥነ-ሥርዓት ከቀናት በኋላ ማለትም በመስከረም 7 ቀን 2019 ዓ.ም በይፋ እንደሚከናወን ተረጋግጧል።

የስታዲየሞች መመረጥ

ሊጉ በሦስት ዙር ተዟዙሮ ሰፊ የስታዲየም ግምገማ ካደረገ በኋላ፣ ጨዋታዎቹ በአጠቃላይ በ7 ከተማ ስታዲየሞች ላይ እንዲካሄዱ ወስኗል። እነዚህም፦ አዲስ አበባ ስታዲየም፣ አዳማ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ፣ ሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ፣ ባህር ዳር ዓለም አቀፍ ስታዲየም (ከዓመታት በኋላ ወደ አስተናጋጅነት የተመለሰ)፣ ሀላባ ስታዲየም፣ ሆሳዕና (አብዩ ኤርሳሞ) እና አርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ (አባያ ካምፓስ) ስታዲየሞች ናቸው።

የተሳታፊ ክለቦች ብዛት

በዘንድሮው የውድድር ዘመን አጠቃላይ 18 ክለቦች በሀገሪቱ ትልቁ የሊግ ዕርከን ላይ የሚሳተፉ ሲሆን፣ ከከፍተኛ ሊግ አዲስ ያደጉት ሀላባ ከተማ እና ጋሞ ጬንቻ (ጋሞ ጋፋ) ውድድሩን በጉጉት እየተቀላቀሉ ያሉ አዳዲስ ክለቦች ናቸው።

የተጫዋቾች የክፍያ ሕግ መነሳት

ክለቦች አዳዲስ ተጫዋቾችን በሰፊው በማስፈረም ላይ በሚገኙበት በዚህ ወቅት፣ ከዚህ ቀደም ተጥሎ የነበረው “የተጫዋቾች የክፍያ ጣሪያ (Salary Cap)” መመሪያ ለአፈጻጸም አስቸጋሪ በመሆኑ ምክንያት በ9ኛው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባኤ ላይ ሙሉ በሙሉ እንዲነሳ ተደርጓል። ይህም ክለቦች ያሻቸውን ተጫዋች በፈለጉት የገንዘብ መጠን እንዲያስፈርሙ በር ከፍቷል።

ለ2019 የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ የውድድር ዘመን (2026/27 Campaign) እየተደረጉ ባሉ ዝግጅቶች ዙሪያ

🏆 1. የወቅቱ ሻምፒዮን እና የክለቦች ሽኩቻ

ባለፈው የ2018 የውድድር ዘመን (2025/26 Season) ሲዳማ ቡና (Sidama Bunna FC) በታሪኩ ለመጀመሪያ ጊዜ የሊጉን ዋንጫ ማንሳት መቻሉ ይታወሳል። አዲሱ የውድድር ዘመን ሲጀመርም ባለታሪኩ ሲዳማ ቡና ዋንጫውን ለማስጠበቅ፣ ታላላቆቹ ቅዱስ ጊዮርጊስ፣ መቻል፣ ፋሲል ከነማ እና የፕሪምየር ሊጉ የክብር ባለቤት የነበረው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ (CBE) ከፍተኛ ሽሚያ ያደርጋሉ ተብሎ ይጠበቃል።

🔄 2. የታላላቅ ክለቦች የተጫዋቾች ዝውውር እና ግንባታ (Squad Rebuild)

ክለቦች አዲሱን የደመወዝ ጣሪያ መነሳት ተገን በማድረግ በዝውውር ገበያው ላይ እጅግ ተስፋፊ እንቅስቃሴ እያደረጉ ይገኛሉ ።

ቅዱስ ጊዮርጊስ (ፈረሰኞቹ)

ካለፈው የውድድር ዘመን ማሽቆልቆል በኋላ፣ በሀገር ውስጥ ያሉ ወሳኝ ተጫዋቾቻቸውን ውል በማደስ እና የተከላካይ ክፍላቸውን በአዳዲስ ተጫዋቾች በማጠናከር ለዋንጫ ፉክክር ዝግጁነታቸውን እያሳዩ ነው።

ኢትዮጵያ ቡና

የማጥቃት ፍጥነታቸውን ለማስቀጠል ከአካዳሚዎቻቸው በርካታ ወጣት ታላላቅ ተሰጥኦዎችን ያሳደጉ ሲሆን፣ በፈጠራ አማካይ ክፍላቸው ላይ ያሉ ቁልፍ ተጫዋቾችን ውልም አራዝመዋል።

ፋሲል ከነማ እና መቐለ 70 እንደርታ

ረጅም እና አድካሚ ለሚሆነው አዲሱ የውድድር ዘመን የቡድን ጥልቀታቸውን (Squad Depth) ለማሳደግ ልምድ ያላቸውን የሊጉን ተጨዋቾች ተጫዋቾች በሰፊው አስፈርመዋል።

📺 3. የቴሌቪዥን ስርጭት መብት (TV Rights)

በአዲሱ የውድድር ዘመን የጨዋታዎችን የስርጭት ጥራት እና ተደራሽነት ይበልጥ ለማሳደግ ሰፊ ስራዎች እየተሰሩ ይገኛሉ። ከዚህ ቀደም ይተላለፍበት የነበረው ሱፐር ስፖርት (SuperSport) ኮንትራቱን ማጠናቀቁን ተከትሎ፣ ኦ ቢ ኤን የተጠናቀቀውን ውድድር ያስተላለፈ ሲሆን ዘንድሮ ደግሞ የሀገር ውስጥ የቴሌቪዥን ጣቢያዎች የስርጭት መብቱን ለማግኘት ከፍተኛ ፉክክር አድርገው ነበር። ይህም ደጋፊዎች ጨዋታዎችን በቅርበት እንዲከታተሉ ሰፊ ዕድል ይፈጥራል ተብሏል።

📍 4. የውድድሩ አዲስ አደረጃጀት (6 ቋቶች)

ጨዋታዎቹ ቀደም ሲል በአንድ ከተማ ብቻ ለረጅም ጊዜ ተከማችተው ከመደረግ ይልቅ፣ አሁን በተመረጡት 7 ስታዲየሞች ላይ በ6 ቋቶች (6 hubs) ተከፋፍለው በደርሶ መልስ መልኩ እንዲደረጉ ተወስኗል። ይህ አዲስ አሰራር ክለቦች በአንድ ከተማ ረጅም ጊዜ በማሳለፍ ከሚደርስባቸው የኢኮኖሚ እና የስነ-ልቦና ጫና እፎይታን እንደሚሰጣቸው የሊጉ አክሲዮን ማህበር ገልጿል።

🏋️ 1. የክለቦች የቅድመ-ውድድር ዝግጅት ጨዋታዎች (Pre-season Friendlies)

ክለቦች አዳዲስ ስብስቦቻቸውን ለማዋሃድ እና የተጫዋቾቻቸውን የአካል ብቃት ለማሳደግ ከአዲስ አበባ ውጪ ባሉ ከተሞች ላይ ሰፊ ልምምድ እና የወዳጅነት ጨዋታዎችን መጀመራቸው ተስተውሏል።

የአየር ንብረት መላመድ

ጨዋታዎቹ በ7 የተለያዩ ከተሞች ላይ በቋት መልክ ስለሚደረጉ፣ እንደ ባህር ዳር፣ አዳማ እና ሐዋሳ ያሉ ሞቅ ያሉ ከተማዎችን የዝግጅት ማዕከል ያደረጉ ክለቦች በርካታ ናቸው።

የወዳጅነት ውድድሮች

የከተማ አስተዳደሮች እና ስፖንሰሮች ያዘጋጇቸው የተለያዩ የዋንጫ ውድድሮች (ለምሳሌ የአዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ) ክለቦች እርስ በርስ በመጫወት የቡድን ጥንካሬያቸውን እንዲፈትሹ ትልቅ ዕድል ፈጥረዋል።

🆕 2. የአዳዲሶቹ ክለቦች ዝግጅት (Gamo Chencha & Halaba)

ከከፍተኛ ሊግ በታሪካቸው ለመጀመሪያ ጊዜ ያደጉት ሁለቱ ክለቦች በሊጉ ለመቆየት ያላቸውን ቁርጠኝነት በዝውውር ገበያው እያሳዩ ይገኛሉ።

ጋሞ ጬንቻ

በዋና አሰልጣኛቸው ማቴዎስ ለማ የሚመራው ይህ ክለብ፣ መጀመሪያ የቡድኑን አስኳል የሆኑ 5 ቁልፍ ተጫዋቾችን ውል ያራዘመ ሲሆን፣ አሁን ደግሞ በፕሪምየር ሊጉ ልምድ ያላቸውን ተጫዋቾች በየመስመሩ በማስፈረም ስብስቡን ይበልጥ እያጠናከረ ነው።

ሀላባ ከተማ

በሜዳቸው (በሀላባ ኢንተርናሽናል ስታዲየም) ጨዋታዎችን የማስተናገድ ዕድል ማግኘታቸውን ተከትሎ፣ የደጋፊዎቻቸውን ጉጉት የሚመጥን ጠንካራ ቡድን ለመገንባት በዝውውር ገበያው ላይ ንቁ ተሳትፎ እያደረጉ ነው።

🤝 3. የሊጉ አዲስ ስፖንሰርሺፕ (Commercial Growth)

የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ አክሲዮን ማህበር ከንግድ ባንክ (CBE) እና ከሌሎች ትልልቅ የሀገር ውስጥ ብራንዶች ጋር ያለውን የስፖንሰርሺፕ ስምምነት ይበልጥ በማደሱ ምክንያት፣ በዘንድሮው የውድድር ዘመን ለክለቦች የሚከፈለው የፋይናንስ ድጋፍ እና ለአሸናፊው የሚሰጠው የገንዘብ ሽልማት ከምንጊዜውም በላይ ከፍተኛ እንደሚሆን ተገልጿል። ይህም ክለቦች የጉዞ እና የሆቴል ወጪዎቻቸውን በተሻለ ሁኔታ እንዲሸፍኑ ትልቅ እፎይታ ሆኗል።