የማንችስተር ደርቢን የመሩት የቪዲዮ ረዳት ዳኞቹ (VAR officials) ከቀጣይ የፕሪሚየር ሊግ ጨዋታዎች ታግዱ

የማንችስተር ደርቢ ጨዋታ ላይ በተፈጠረው ከፍተኛ የዳኝነት ስህተት ምክንያት የቪዲዮ ረዳት ዳኞቹ (VAR officials) ከቀጣይ የፕሪሚየር ሊግ ጨዋታዎች ታግደዋል (ታግደው እንዲቆዩ ተደርጓል)።

የእንግሊዝ ዳኞች ማህበር (Pro Ref / PGMOL) የወሰደው እርምጃ

ዋናው የVAR ዳኛ የነበረው Matt Donohue እና ረዳቱ Blake Antrobus ከዚህ ሳምንት የፕሪሚየር ሊግ እና የካራባኦ ካፕ ጨዋታዎች ውጭ ተደርገዋል። ቢያንስ እስከ ኢንተርናሽናል ጨዋታዎች እረፍት ድረስ እንደማይመለሱ ተገልጿል።

ማንችስተር ሲቲ 1 ለ 0 በሆነ ውጤት ማንችስተር ዩናይትድን ባሸነፈበት ጨዋታ፤ Erling Haaland ያስቆጠራት ብቸኛ ጎል ከመስመር ውጭ (Offside) በነበረው የቡድን አጋሩ Enzo Fernandez እንቅስቃሴ መሻር ሲገባት፣ የVAR ዳኞቹ ስህተት ሰርተው ጎሉን በማፅደቃቸው ነው።

በሜዳ ላይ ጨዋታውን የመራው ዋና ዳኛ Michael Oliver እና ረዳቶቹ መጀመሪያ ጎሏን ከጨዋታ ውጭ ብለው የሻሯት ቢሆንም በVAR ግፊት እንድትጸድቅ በመደረጉ ምክንያት፣ እነሱ ላይ ምንም ዓይነት እገዳ አልተጣለም።

ዳኞች ማህበሩ ስህተቱን በይፋ አምኖ ለማንችስተር ዩናይትድ ክለብ ይቅርታ ጠይቋል።

ከህጉ እና ከዳኝነት አሰራር አንጻር ሲታይ፣ ዋናው ዳኛ (ማይክል ኦሊቨር) የቪዲዮ ረዳት ዳኛውን (VAR) ውሳኔ የመሻር ሙሉ ስልጣን አላቸው። በፊፋ እና በፕሪሚየር ሊግ ህግ መሰረት የመጨረሻው ውሳኔ ሰጪ ሁልጊዜም የሜዳው ዋና ዳኛ ነው።

ነገር ግን በዚህ ጨዋታ ላይ ማይክል ኦሊቨር ያልታገዱበት እና ስህተቱ የVAR ዳኞች ላይ ብቻ የተጣለበት ምክንያት

ከጨዋታ ውጭ (Offside) መሆን ወይም አለመሆን ልክ ኳስ መስመር ማለፏን እንደማረጋገጥ “የእውነታ ውሳኔ” (Factual) ተደርጎ ነው የሚወሰደው። እንደ እጅ ኳስ (Handball) ወይም ጥፋት (Foul) የዳኛውን የግል አስተያየት (Interpretation) አይጠይቅም።

የVAR ዳኞቹ Matt Donohue እና Blake Antrobus የኦፍሳይድ መስመሩን ሲስሉ በተሳሳተ ተጫዋች ላይ በመሳላቸው (የኢንዞ ፈርናንዴዝን ትክክለኛ ቦታ ባለማስመዝገባቸው) ለዋናው ዳኛ ያስተላለፉት መረጃ “ኦፍሳይድ የለም፣ ጎሉ ንጹህ ነው” የሚል ነበር።

ማይክል ኦሊቨር በሜዳ ላይ ሆነው መስመሩ በስክሪን ተስሎ “ኦፍሳይድ የለም” የሚል የተሳሳተ ቴክኒካዊ መረጃ ከቪዲዮ ክፍሉ ሲደርሳቸው፣ ያንን መረጃ አምኖ ከመቀበል ውጭ በዓይናቸው ብቻ አይተው የቴክኖሎጂውን መስመር የመሻር ዕድል አልነበራቸውም።

ስለዚህ የዳኞች ማህበር (PGMOL) እገዳውን የጣለው የቴክኖሎጂውን መስመር በተሳሳተ መንገድ በሳሉት እና የተሳሳተ መረጃ ለዋናው ዳኛ በሰጡት የVAR ዳኞች ላይ ብቻ ሆነ። ዋናው ዳኛ ግን በቀረበላቸው የተሳሳተ መረጃ ላይ ተመስርተው በመወሰናቸው ከቅጣት ነፃ ሆነዋል።

ይህ የVAR አጠቃቀም በተደጋጋሚ እያጋጠመ ባለው የሰውኛ ስህተት (Human error) ምክንያት በፕሪሚየር ሊጉ ላይ ትልቅ ቅሬታ እየፈጠረ ይገኛል።

እንደ ማንችስተር ደርቢው ሁሉ፣ ባለፈው ቅዳሜ በአርሴናል እና በሰንደርላንድ ጨዋታ ላይ የተሰጠው ፍፁም ቅጣት ምት (Penalty) እጅግ አከራካሪ እና ያለ አግባብ የተሰጠ ነበር።

ጨዋታው 0 ለ 0 በሆነ ውጤት እየተመራ ሳለ፣ የማዕዘን ምት ሲሻማ የአርሴናሉ ተከላካይ Ezri Konsa እና የሰንደርላንዱ Dan Ballard በትግል ላይ እያሉ ፍፁም ቅጣት ምት ተሰጠ። ነገር ግን በድጋሚ ምስል (Replay) ላይ በግልጽ እንደታየው የሰንደርላንዱ ተጫዋች Ballard የአርሴናሉን ተከላካይ ጎትቶ ወደ መሬት የጣለው (ሚኬል አርቴታ “Judo Roll” / የጁዶ ትግል ብሎታል) ቢሆንም፣ ዳኛው John Brooks ግን ስህተቱን በአርሴናል ላይ በመጫን ፔናሊቲ ሰጡ።

የቪዲዮ ረዳት ዳኛዉ (VAR) Stuart Attwell ውሳኔውን መርምሮ የሜዳውን ዳኛ ስህተት ከማረም ይልቅ ውሳኔውን በማፅደቁ ክለቡን ይበልጥ አስቆጥቷል።

አርሴናል ጨዋታውን 2 ለ 0 ቢያሸንፍም፣ አርቴታ ከጨዋታው በኋላ እጅግ በመቆጣት “በዚህ የደረጃ ውድድር ላይ እንዲህ ዓይነት ስህተት በፍጹም ተቀባይነት የለውም፤ ውሳኔው የሻምፒዮናነቱን ጉዞ ሊቀይር ይችል ነበር” በማለት በይፋ ተናግሯል። ዴቪድ ራያ ፔናሊቲውን ስላዳነው እንጂ የአርሴናልን ውጤት ሊያበላሽ ይችል ነበር።

በአሁኑ ሰዓት አርሴናል በዚህ ውሳኔ ላይ ያለውን ከፍተኛ ቅሬታ ለዳኞች ማህበር (Pro Ref / PGMOL) ዋና ኃላፊ Howard Webb በይፋ አቅርቧል።

በዚህ ምክንያት የዳኞች ማህበር (Pro Ref) በሁለቱም ጨዋታዎች (በማንችስተር ደርቢው እና በአርሴናል ጨዋታ) ላይ በሳምንቱ መጨረሻ በፈጠረው ተከታታይ የVAR ስህተት ምክንያት አሁንም በደጋፊዎችና በክለቦች ከፍተኛ ትችት እየቀረበበት ይገኛል።

የክለቡ የበላይ ኃላፊዎች የእንግሊዝ ዳኞች ማህበር (PGMOL) ዋና ኃላፊ ወደሆኑት Howard Webb ዘንድ በመሄድ ውሳኔው “ሊቀበሉት የማይችሉት” (Unacceptable) መሆኑን ገልጸው ማብራሪያ ጠይቀዋል።ሚኬል አርቴታም ውሳኔው ፍጹም የብቃት ማነስ (Incompetence) እንደሆነ በይፋ ተናግሯል።

ዳኞች ማህበሩ ለማንችስተር ዩናይትድ ይፋዊ ይቅርታ የጠየቀ ቢሆንም፣ ለአርሴናል ግን ይፋዊ ይቅርታ ለመስጠት ፍቃደኛ አልሆነም።

ማህበሩ በሰጠው ማብራሪያ፤ የሜዳው ዳኛ John Brooks ፍፁም ቅጣት ምቱን የሰጠው የአርሴናሉ Ezri Konsa የሰንደርላንዱን Dan Ballard “ከመጠን በላይ አቅፎ በመሳቡ” (Excessive holding) እንደሆነና፣ የVAR ዳኛው Stuart Attwell ደግሞ ውሳኔውን መርምሮ ዳኛው “ግልጽና ስህተትነቱ የማይካድ ስህተት” (Clear and obvious error) እንዳልሰራ ስላመነ የሜዳውን ውሳኔ ማጽደቁ ትክክል ነው ብሏል።

ባጭሩ ማህበሩ ውሳኔውን “የዳኛ ፍርድ” (Ref’s call) በሚል ለመከላከል እየሞከረ ይገኛል። የቀድሞ የዳኞች ማህበር ኃላፊ Keith Hackett ጭምር ዳኛው በትክክል እርምጃ ወስዷል በሚል የPGMOLን ውሳኔ ደግፈውታል። ሆኖም ግን ይህ አቋማቸው በአርሴናል ደጋፊዎችና በተንታኞች ዘንድ ከፍተኛ ቁጣን እየቀሰቀሰ ይገኛል።

በነገራችን ላይ በእግር ኳስ ህግ መሰረት የዳኛ ወይም የVAR ስህተት መሆኑ ቢታወቅም ጨዋታው በፍጹም እንዲደገም አይደረግም።

ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ማህበር ቦርድ (IFAB) እና ፊፋ (FIFA) ባወጡት ህግ መሰረት ጨዋታ የማይደገምባቸው ዋና ዋና ምክንያቶች

በህጉ መሰረት የሜዳው ዳኛ ያሳለፈው ውሳኔ (የእውነታ ፍርድ/Fact of the play) ጨዋታው ካለቀ በኋላ ሊቀየር ወይም ውጤት ሊያስለውጥ አይችልም።

ዳኛው ወይም VAR አንድን ጥፋት ሳያዩ ቢቀሩ ወይም የተሳሳተ ፍርድ ቢሰጡ (ልክ እንደ አርሴናል እና ማንችስተር ዩናይትድ ጨዋታዎች)፣ ይህ “የሰውኛ ስህተት” (Human Error) ተብሎ ነው የሚወሰደው። እንዲህ ዓይነቱ ስህተት ዳኛውን ለማገድ እንጂ ጨዋታ ለመድገም ምክንያት አይሆንም።

በVAR መመሪያ ላይ “ቴክኖሎጂው ባይሰራም ወይም የተሳሳተ ውሳኔ ቢያሳልፍ ጨዋታው ህጋዊነቱ አይቀነስም” የሚል ግልጽ ህግ አለ።

🔄 ጨዋታ እንዲደገም የሚያደርጉ ብቸኛ ልዩ ሁኔታዎች

አንድ ጨዋታ በዳኝነት ምክንያት እንዲደገም የሚደረገው በሁለት ከባድ ምክንያቶች ብቻ ነው

ዳኛው የእግር ኳስን ህግ ራሱን ሲስት ብቻ ነው። (ለምሳሌ፦ ለአንድ ተጫዋች ሁለት ቢጫ ካርድ አሳይቶ በቀይ ካርድ ሳይሰናብተው ጨዋታውን ቢቀጥል፣ ወይም በፔናሊቲ ህግ ላይ ፍፁም የተሳሳተ ቅጣት ቢቀጣ)።

ዳኛው ሆን ብሎ ውጤት ለመቀየር ጉቦ እንደበላ ወይም ማጭበርበሩ በማስረጃ ሲረጋገጥ ብቻ ነው (ለምሳሌ በ2017 ደቡብ አፍሪካ ከሴኔጋል ጋር ያደረጉት ጨዋታ ዳኛው በማጭበርበሩ ተደግሟል)።

ስለዚህ አርሴናልም ሆነ ማንችስተር ዩናይትድ ምንም እንኳን ከፍተኛ የዳኝነት በደል ቢደርስባቸውም፣ ስህተቱ የዕይታ/የፍርድ ስህተት (Judgment error) በመሆኑ ነጥብ እንዲጋሩ ወይም ጨዋታው እንዲደገም የመጠየቅ ህጋዊ መብት የላቸውም።